تاریخچه و خاستگاه
شله‌زرد بر سفره‌های نذری
ایران · منابعِ قاجاری و سنتِ نذری
ضیافتی در کاخ گلستان در دورهٔ قاجار، حدود ۱۸۷۰ تا ۱۸۸۰. این تصویر آرشیوی فضای آن دوره را نشان می‌دهد و عکس همین دستور غذا نیست.
منسوب به یحیی غفاری صنیع‌الملک دوم · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومیردپای تاریخی
منابع مربوط به آشپزی دورهٔ قاجار شله‌زرد را دسر برنجیِ زعفرانی می‌دانند که در سفره‌های نذری، ماه‌های سوگواری و مراسم یادبود سرو می‌شده است. جایگاه امروزی آن به‌عنوان نذری نیز این دسر را هم به پخت و تقسیم جمعی و هم به مهمان‌نوازی خانگی پیوند می‌دهد.
خاستگاه و گسترش
شله‌زرد ایرانی است و در تاریخ گسترده‌تر پخت برنج در فلات ایران جای می‌گیرد. شکل آشنای امروزی آن بر پایهٔ آب است و با زعفران و گلاب عطر می‌گیرد، نه اینکه مانند شیربرنج با شیر پخته شود.
نقشهای رنگ‌آمیزی‌شده از جان پینکرتون، سال ۱۸۱۸. مرزها و نام‌های تاریخی متعلق به زمان خود نقشه‌اند؛ نشان روی آن راهنمای جغرافیای خوراک است، نه ادعایی دربارهٔ مرزها.
این نشانگر به یک سنت گستردهٔ آشپزی ایرانی اشاره دارد، نه نقطهٔ اثبات‌شدهٔ پیدایش.
جان پینکرتون · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومیبر سفرهٔ ایرانی
شله‌زرد دسر زعفرانی ایرانی است که در شرح سفره‌های آیینی و نذری دورهٔ قاجار نیز از آن یاد شده است. این دسر همچنان پیوندی نزدیک با نذری دارد؛ غذایی که برای ادای نذر یا یادبود مذهبی آماده و میان دیگران تقسیم می‌شود، هرچند در جشن‌ها و سفره‌های خانوادگی نیز جای دارد. نقشهای تزیینی آن با مناسبت و آشپز تفاوت می‌کند.