ردپای تاریخی
آبگوشت خانوادهای گسترده از خوراکهای گوشت و حبوبات در ایران است. ایرانیکا نام دیزی را به ظرف سفالیِ سنتیِ پخت پیوند میدهد و سروِ جداگانهٔ آب و مواد کوبیده را ثبت میکند.
آبگوشتِ گوسفندی با حبوبات و سیبزمینی
دیزی (آبگوشت)
گوشت و حبوباتِ آرامپز؛ یک وعده با آبِ خوشطعم و گوشتکوبیده
سردست گوسفندی، نخود و لوبیا سفید آرام میپزند و سپس سیبزمینی، گوجه و لیمو عمانی به قابلمه اضافه میشوند. آب غذا را در کاسه بکشید، مواد نرم را با گوشتکوب بکوبید و هر دو بخش را همراه نان سرو کنید.

تماشای ویدئوی پخت
صدای طبیعی آشپزخانه همراه این ویدئوی کوتاه است. صدا را با کنترل پخش فعال کنید.
در گذر زمان
سروِ دو بخش از ویژگیهای این غذاست: در آب آن نان ترید میکنند و گوشت و دیگر مواد را به صورت گوشتکوبیده میخورند. برای این نسخهٔ خانگی نیازی به ظرفهای سفالیِ تکنفرهٔ دیزی نیست.
سراسر ایران
این نشانگر به یک سنت گستردهٔ آشپزی ایرانی اشاره دارد، نه نقطهٔ اثباتشدهٔ پیدایش.
آبگوشت خانوادهای گسترده از خوراکهای گوشت و حبوبات در ایران است. ایرانیکا نام دیزی را به ظرف سفالیِ سنتیِ پخت پیوند میدهد و سروِ جداگانهٔ آب و مواد کوبیده را ثبت میکند.
گزارشهای خوراک دورهٔ قاجار از آبگوشت و نان در وعدههای روزمره یاد میکنند. سنتهای قدیمیِ عصارهٔ گوشت و یخنی را نباید همان دستور امروزیِ گوجه و سیبزمینی دانست؛ این سبزیجات بسیار دیرتر وارد آشپزی ایران شدند.
پیش از شروع
برای هر ماده، مقدار آمریکایی و متریک، روش انتخاب و جایگزین مناسب را ببینید.

نقش در غذاسردست در پخت طولانی نرم میشود و به آب غذا و گوشتکوبیده قوام میدهد.
انتخابگوشت تازهٔ مناسب پخت آرام با کمی چربی میانبافتی انتخاب کنید؛ رانِ بسیار کمچرب ممکن است خشک شود.
آمادهسازیچربی ضخیم و سفت را بگیرید، کمی چربی نرم نگه دارید و به تکههای حدود ۵ سانتیمتری ببرید. گوشت خام را نشویید.
جایگزینسردست گوساله را هموزن جایگزین کنید؛ در صورت نیاز زمان بیشتری بدهید تا با چنگال کاملاً نرم شود.
آلرژنگوشت ساده جزو آلرژنهای اصلی رایج نیست؛ برچسب گوشت مزهدار را بررسی کنید.
نقش در غذانخود طعم ملایم و بافتِ پُر به بخش کوبیده میدهد.
انتخابنخود خشکِ هماندازه و نسبتاً تازه بخرید؛ حبوبات کهنه ممکن است دیرتر نرم شوند.
آمادهسازیپاک کنید، بشویید و ۱۲ ساعت در آب سردِ فراوان در یخچال بخیسانید؛ پیش از پخت آبکش کنید و بشویید.
جایگزینبهجای آن ۱ و نیم پیمانه، معادل ۲۵۰ گرم، نخودِ کاملاً پخته و آبکششده همراه سیبزمینی اضافه کنید، نه از ابتدای پخت.
آلرژناز حبوبات است؛ حساسیت به نخود ممکن است، هرچند در فهرست آلرژنهای اصلیِ برچسبگذاری آمریکا نیست.
نقش در غذالوبیا سفید در گوشتکوبیده نرم میشود و به آب غذا قوام ملایم میدهد.
انتخابلوبیا سفیدِ ریز یا کانلینی انتخاب کنید و دستور پخت روی بسته را نگه دارید.
آمادهسازیجداگانه ۱۲ ساعت در یخچال بخیسانید؛ آبکش کنید، بشویید و پیش از افزودن به آبگوشت ۳۰ دقیقه در آب تازه با جوشِ کامل بپزید.
جایگزین۱ و نیم پیمانه، معادل ۲۵۰ گرم، لوبیا سفید کنسرویِ آبکششده را همراه سیبزمینی بریزید. لوبیای کنسروی از قبل پخته است؛ لوبیای قرمز خشک را مستقیم در آرامپز جایگزین نکنید.
آلرژنحاوی حبوبات است؛ مواد افزودهٔ کنسرو و حساسیت فردی به لوبیا را بررسی کنید.
نقش در غذاسیبزمینی مواد کوبیده را یکدست میکند و طعم آبگوشت را میگیرد.
انتخابسیبزمینیِ سفتِ معمولی یا نشاستهای بدون پوست سبز یا جوانه انتخاب کنید.
آمادهسازیکمی پیش از افزودن، پوست بگیرید و به تکههای حدود ۵ سانتیمتری نصف یا چهارقاچ کنید.
جایگزینهمان وزن از نوع دیگر سیبزمینی مناسب است؛ نوع مومی گوشتکوبیدهٔ سفتتری میدهد.
آلرژنسیبزمینی ساده جزو آلرژنهای اصلی رایج نیست.
نقش در غذاگوجه به آب غذا ترشی ملایم و رنگ گرمِ قرمزِ طلایی میدهد.
انتخابگوجهٔ رسیده و خوشعطر، بدون بخش آسیبدیده یا کپکزده انتخاب کنید.
آمادهسازیبشویید، محل اتصال ساقه را بگیرید و چهارقاچ کنید. پس از نرمشدنِ نسبی حبوبات بریزید تا ترشی، پخت آنها را کند نکند.
جایگزینیک قوطی ۴۰۰ گرمی گوجهٔ خردشدهٔ ساده همراه آبش جایگزین کنید؛ اگر نمک دارد، نمکِ افزوده را کم کنید.
آلرژنجزو آلرژنهای اصلی رایج نیست؛ مواد دیگرِ کنسرو را بررسی کنید.
نقش در غذاپیاز با نرمشدنِ آرام، طعم آبگوشت را ملایم و متعادل میکند.
انتخابپیاز سفت با پوست خشک و بدون لکهٔ نرم انتخاب کنید.
آمادهسازیپوست بگیرید و چهارقاچ کنید؛ تکهها در پایان همراه مواد دیگر کوبیده میشوند.
جایگزینپیاز سفید با همان وزن هم مناسب است.
آلرژنجزو آلرژنهای اصلی رایج نیست؛ حساسیت فردی به خانوادهٔ پیاز ممکن است.
نقش در غذالیمو عمانی عطر عمیقِ مرکباتی دارد که با آب لیموی تازه متفاوت است.
انتخابلیموهای سالم و سبک، بدون کپک یا بوی ماندگی انتخاب کنید.
آمادهسازیبشویید، ۱۵ دقیقه در آب گرم بخیسانید، آب را دور بریزید و هر کدام را دو جا سوراخ کنید؛ برای بیرونآوردن راحتتر کامل نگه دارید.
جایگزیناگر ندارید در پایان ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری، معادل ۱۵ تا ۳۰ میلیلیتر، آب لیموترش تازه به ذائقه اضافه کنید؛ عطر متفاوت خواهد بود.
آلرژنجزو آلرژنهای اصلی رایج نیست؛ برچسب میوهٔ خشک را از نظر سولفیت بررسی کنید.
نقش در غذازردچوبه رنگ و عطر ملایم میدهد، بیآنکه طعم گوشت را بپوشاند.
انتخابزردچوبهٔ ساده و خوشعطر انتخاب کنید.
آمادهسازیاندازه بگیرید و ابتدای پختِ آرام همراه گوشت و پیاز اضافه کنید.
جایگزیندر صورت نیاز حذف کنید؛ پودر کاری طعم غذا را عوض میکند.
آلرژنجزو آلرژنهای اصلی رایج نیست؛ در صورت لزوم تماس متقاطعِ ادویه را بررسی کنید.
نقش در غذانمک هم آب و هم مواد جامد را مزهدار میکند؛ مقدار نهایی به تبخیر آب بستگی دارد.
انتخابنمک ریز و ساده استفاده کنید؛ نوع دیگر را با وزن مقایسه کنید.
آمادهسازیبا ۱ قاشق چایخوری، معادل ۶ گرم، شروع کنید و باقی را برای چشیدن نهایی نگه دارید.
جایگزینبه نیاز خود کمتر بریزید، بهویژه اگر حبوبات کنسرویِ نمکدار یا نان شور استفاده میکنید.
آلرژننمک ساده جزو آلرژنهای اصلی رایج نیست.
نقش در غذافلفل تندیِ ملایم به آب غذا میدهد.
انتخابفلفل تازهآسیابشده از پودر کهنه خوشعطرتر است.
آمادهسازیپیش از پخت اندازه بگیرید و همراه زردچوبه اضافه کنید.
جایگزینبرای آبگوشتِ ملایمتر کم یا حذف کنید.
آلرژنجزو آلرژنهای اصلی رایج نیست؛ ترکیب مخلوطهای بستهبندی را بررسی کنید.
نقش در غذاآب به بخش نخستِ این وعده، یعنی آبِ خوشطعمِ غذا تبدیل میشود.
انتخابآب آشامیدنی با طعم خنثی استفاده کنید.
آمادهسازی۸ پیمانه، معادل ۱٫۹ لیتر، برای آبگوشت اندازه بگیرید و آب داغِ اضافه برای حفظ سطح آن داشته باشید. آب خیساندن و جوشاندن اولیهٔ لوبیا جداست و دور ریخته میشود.
جایگزینعصارهٔ بدون نمکِ گوشت میتواند جای بخشی از آب را بگیرد، اما ضروری نیست.
آلرژنآب جزو آلرژنهای اصلی رایج نیست؛ عصارهٔ آماده ممکن است کرفس، گندم، سویا یا مواد دیگری داشته باشد.
نقش در غذانان همراه گوشتکوبیده خورده میشود و میتوان آن را سر سفره در آبِ داغ ترید کرد.
انتخابسنگک، لواش یا نانِ تختِ تازه و خوشعطر انتخاب کنید.
آمادهسازیکمی پیش از سرو گرم کنید؛ فقط هنگام خوردن، کمی نان در هر کاسهٔ آبگوشت خرد کنید.
جایگزیندر صورت نیاز از نانِ تختِ مناسبِ بدون گلوتن استفاده کنید؛ برچسب و سطح آمادهسازی را بررسی کنید.
آلرژنمعمولاً حاوی گندم است؛ سنگک و نانهای دیگر ممکن است کنجد، شیر یا آلرژنهای دیگری داشته باشند.
گامبهگام
نخود و لوبیا را پاک کنید و بشویید. جداگانه در کاسه با دستکم سه برابر حجمشان آب سرد بریزید. ۱۲ ساعت در یخچال بگذارید، سپس آبکش کنید و بشویید. آب خیساندن را در آبگوشت نریزید.
روی لوبیای خیسانده در قابلمه آب تازهٔ فراوان بریزید. به جوش کامل برسانید و ۳۰ دقیقه در همان حالت نگه دارید؛ در صورت نیاز آب جوش اضافه کنید. آبکش کنید. این مرحله را با آرامپزِ کمدما جایگزین نکنید و اگر دستور بسته سختگیرانهتر است، آن را رعایت کنید.
همزمان با جوشیدن لوبیا، گوشت را روی تختهٔ مخصوصِ گوشت خام به تکههای ۵ سانتیمتری ببرید و پیازِ پوستگرفته را چهارقاچ کنید. گوشت، پیاز، نخودِ خیسانده و آبکششده، زردچوبه، فلفل و ۱ قاشق چایخوری، معادل ۶ گرم، نمک را در قابلمهٔ ضخیم بریزید. ۸ پیمانه، معادل ۱٫۹ لیتر، آبِ اندازهگیریشده اضافه کنید.
قابلمهٔ اصلی را جوش بیاورید و کف سطح را بگیرید. لوبیای جوشانده و آبکششده را اضافه کنید. حرارت را به جوشِ ملایم برسانید، درپوش را نیمهباز بگذارید و ۱ ساعت و ۴۵ دقیقه تا ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه بپزید. حدود هر ۳۰ دقیقه بررسی کنید، کف را آرام هم بزنید و برای زیر آب ماندن مواد، آب داغ اضافه کنید.
نزدیک پایان این مرحله، لیموها را بشویید و ۱۵ دقیقه در آب گرم بخیسانید؛ آب را دور بریزید و هر کدام را دو جا سوراخ کنید. سیبزمینی را پوست بگیرید و به تکههای ۵ سانتیمتری ببرید. گوجه را بشویید، محل اتصال ساقه را بگیرید و چهارقاچ کنید.
سیبزمینی، گوجه و لیموی سوراخشده را به گوشت و حبوباتِ تقریباً نرم اضافه کنید. با درپوش نیمهباز ۴۵ تا ۶۰ دقیقه آرام بپزید. پس از ۲۰ دقیقه بچشید و وقتی ترشی دلخواه شد لیمو را بیرون بیاورید. در صورت نیاز آب داغ بدهید؛ برای سرو حدود ۱ تا ۱٫۲ لیتر آبِ غذا لازم است، نه خوراکی تقریباً خشک.
پیش از کوبیدن، همهٔ لیموها را بیرون بیاورید و کنار بگذارید. آب غذا را بچشید و نمکِ باقیمانده را فقط در صورت نیاز کمکم اضافه کنید. اگر در پایان آب افزودهاید، ۵ دقیقه بجوشانید تا طعم یکدست شود. مواد را با قاشق سوراخدار به کاسهٔ مقاوم به گرما منتقل کنید؛ هنگام کوبیدن، آب را روی حرارت بسیار کم گرم نگه دارید.
گوشت، حبوبات، سیبزمینی، پیاز و گوجه را با گوشتکوبِ محکم بکوبید تا منسجم شود اما حالت کشدار نگیرد. در صورت نیاز با ۲ تا ۴ قاشق غذاخوری، معادل ۳۰ تا ۶۰ میلیلیتر، آبِ داغِ غذا نرمتر کنید. باقیِ آب را در کاسه و گوشتکوبیده را در بشقاب گرم، همراه نانِ گرم سرو کنید. نان را درست پیش از خوردن در آب ترید کنید.
آب غذا و گوشتکوبیده را جدا در ظرفهای کمعمق تقسیم کنید و ظرف ۲ ساعت، یا در دمای بالاتر از ۳۲ درجه ظرف ۱ ساعت، در یخچال بگذارید. در ۴ درجهٔ سانتیگراد یا سردتر نگه دارید و تا ۳ روز مصرف کنید. برای کیفیت بهتر بدون نان تا ۲ ماه فریز و در یخچال یخزدایی کنید؛ بافت سیبزمینی ممکن است نرمتر شود.
آب غذا را به جوش کامل برسانید. گوشتکوبیده را با چند قاشق آبِ غذا در تابهٔ دردار گرم کنید و مرتب هم بزنید تا همهٔ قسمتها به ۷۴ درجهٔ سانتیگراد برسند. نانِ تازهگرمشده را سر سفره اضافه کنید، نه به آبِ نگهداریشده.
ایمنی غذا
گوشت خام و آب آن را از غذای آمادهٔ مصرف دور نگه دارید؛ پس از تماس، دست و ابزار را بشویید و خودِ گوشت خام را نشویید. حبوبات را در یخچال بخیسانید، آب خیساندن را دور بریزید و پیش از پخت آرام، لوبیا سفید را ۳۰ دقیقه با جوش کامل بپزید. لوبیای خامِ خشک را فقط با آرامپز نپزید. ظرف پایدار و مقاوم به گرما به کار ببرید و هنگام کوبیدنِ مواد داغ مراقب بخار باشید.
پرسشهای رایج
خیر. قابلمهٔ ضخیمِ دردار برای پخت طولانی مناسب است. ظرف سفالی فقط وقتی استفاده شود که سازنده آن را برای منبع حرارت شما مناسب دانسته باشد؛ برای جلوگیری از ترک، دستور سازنده را رعایت کنید.
کهنگی، سختی آب و زمان پخت ناکافی میتوانند مؤثر باشند. در آب کافی به پخت ادامه دهید و گوجه و لیمو را تا نرمشدن نسبی حبوبات عقب بیندازید. فقط به خیساندن تکیه نکنید.
خیر. آب را در قابلمه نگه دارید و موادِ آبگرفته را بکوبید. فقط چند قاشق برای نرمکردن گوشتکوبیده بریزید؛ باقیِ آب جداگانه همراه نان سرو میشود.
هستهٔ شکسته یا ماندنِ طولانیِ لیموی پُرطعم ممکن است آب غذا را تلخ کند. لیمو را کامل و سوراخشده نگه دارید، در طول پخت بچشید و پیش از کوبیدن بیرون بیاورید.
بله. آب غذا و گوشتکوبیده را سریع در ظرفهای کمعمقِ جدا سرد کنید. آب را به جوش و گوشتکوبیده را به ۷۴ درجهٔ سانتیگراد برسانید و برای سرو نان تازه گرم کنید.
پختهٔ شما
عکس غذای خود و تجربهتان از این دستور را با ما به اشتراک بگذارید. هر ارسال پیش از نمایش عمومی بررسی میشود و ارسال آن تضمینی برای انتشار نیست.