پلو و برنج ایرانی

ته‌چین مرغ

ته‌چین مرغ

ته‌چین زعفرانی و ماستی با لایهٔ مرغ نرم

برنج باسماتی آبکش‌شده با مایهٔ زعفران، ماست و زرده مخلوط می‌شود، با مرغ مزه‌دار لایه‌چینی و در فر پخته می‌شود تا کف و دیواره‌ها پوسته‌ای طلایی و برشته بسازند. ته‌چین نهایی بیرونی ترد و درونی نرم و خوش‌عطر دارد.

آماده‌سازی
۴۰ دقیقه
پخت
۱ ساعت و ۳۵ دقیقه
زمان کل
۲ ساعت و ۱۵ دقیقه
تعداد
۸ نفر
درجهٔ سختی
متوسط
اشتراک دستور
ته‌چین مرغ — نمای نهایی

تماشای ویدئوی پخت

یک لحظه در آشپزخانه

صدای طبیعی آشپزخانه همراه این ویدئوی کوتاه است. صدا را با کنترل پخش فعال کنید.

در گذر زمان

تاریخچه و خاستگاه

ته‌چین از غذاهای مجلسی ایرانی است و ارزش آن به تضاد میان بافت نرم و زعفرانیِ درون و پوستهٔ طلایی و برشتهٔ بیرون است. می‌توان آن را در ظرفی عمیق یا به‌شکل نازک‌تر در سینی پخت؛ مرغ نیز یکی از رایج‌ترین مواد لایهٔ میانی آن است.

نقشهٔ رنگ‌آمیزی‌شدهٔ ایران و مناطق پیرامون، اثر جان پینکرتون در سال ۱۸۱۸سراسر ایران
نقشه‌ای رنگ‌آمیزی‌شده از جان پینکرتون، سال ۱۸۱۸. مرزها و نام‌های تاریخی متعلق به زمان خود نقشه‌اند؛ نشان روی آن راهنمای رواییِ داستان غذاست، نه ادعایی دربارهٔ مرزها.جان پینکرتون · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومی
ضیافت سلطنتی در باغ‌های کاخ گلستان در دورهٔ قاجار
ضیافتی در کاخ گلستان در دورهٔ قاجار، حدود ۱۸۷۰ تا ۱۸۸۰. این تصویر آرشیوی فضای آن دوره را نشان می‌دهد و عکس همین دستور غذا نیست.منسوب به یحیی غفاری صنیع‌الملک دوم · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومی

این نشانگر به یک سنت گستردهٔ آشپزی ایرانی اشاره دارد، نه نقطهٔ اثبات‌شدهٔ پیدایش.

01

ردپای تاریخی

ته‌چین مرغ یکی از گونه‌های ایرانیِ خانوادهٔ ته‌چین است و نام آن به چیدن مواد در ته ظرف اشاره دارد. منابع تاریخی از برنج همراه ماست، زعفران و تخم‌مرغ و گونه‌های مرغ، گوشت، اسفناج، ماهی و سبزیجات یاد می‌کنند.

02

پیوند جغرافیایی

روش چندمرحله‌ایِ شستن، خیساندن، جوشاندن و دم‌کردن برنج در دورهٔ قاجار با دقت فراوان ثبت شد. این سنت، زمینهٔ تاریخی مهمی برای ته‌چین فراهم می‌کند، بی‌آنکه اختراع آن در دربار را ثابت کند.

پیش از شروع

مواد لازم

برای هر ماده، مقدار آمریکایی و متریک، روش انتخاب و جایگزین مناسب را ببینید.

ته‌چین مرغ — چیدمان مواد اولیه
چیدمان تصویری مواد اصلی؛ مقدار دقیق هر مورد در فهرست زیر آمده است.
01برنج باسماتی دانه‌بلند۲٫۵ پیمانه ۵۰۰ گرم

نقش در غذابرنج دانه‌بلند در بالای لایهٔ برشته، دانه‌هایی جدا و سبک ایجاد می‌کند.

انتخابدانه‌های سالم و معطر انتخاب کنید؛ باسماتی کهنه معمولاً بهتر قد می‌کشد.

آماده‌سازیبرنج را بشویید تا آب آن تقریباً شفاف شود و سپس ۳۰ دقیقه در آب‌نمک بخیسانید.

جایگزینبرنج دانه‌بلند مرغوب ایرانی را می‌توان با همان وزن استفاده کرد.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ در صورت نگرانی از تماس متقاطع، برچسب بسته را بررسی کنید.

02ران مرغ بی‌استخوان و بدون پوست۱٫۵ پوند ۶۸۰ گرم

نقش در غذاگوشت ران در پخت اولیه و سپس فر، آبدارتر باقی می‌ماند.

انتخابتکه‌های هم‌اندازه با رنگ تازه و بدون بوی تند انتخاب کنید.

آماده‌سازیچربی اضافه را بگیرید و تا زمان پخت در یخچال نگه دارید.

جایگزینسینهٔ مرغ هم مناسب است، اما به‌محض رسیدن به ۷۴ درجهٔ سانتی‌گراد از حرارت بردارید تا خشک نشود.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ مرغ خام باید کاملاً از مواد آمادهٔ مصرف جدا باشد.

03پیاز زرد۱ عدد متوسط، برش‌خورده ۱۸۰ گرم

نقش در غذاپیاز به مایع پخت عطر می‌دهد و مرغ را ملایم مزه‌دار می‌کند.

انتخابپیاز سفت با پوست خشک و چسبیده انتخاب کنید.

آماده‌سازیبه نیم‌حلقه‌های یکدست ببرید تا هم‌زمان نرم شوند.

جایگزیندو شالوت درشت جایگزینی ملایم‌تر است.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ حساسیت فردی به خانوادهٔ پیاز ممکن است.

04زعفران رشته‌اینیم قاشق چای‌خوری، بدون فشردن ۰٫۳۵ گرم

نقش در غذازعفران دم‌کرده رنگ طلایی و عطر گلیِ شاخص ته‌چین را فراهم می‌کند.

انتخابرشته‌های قرمز تیره و خوش‌عطر با بخش زردِ کم انتخاب کنید.

آماده‌سازیبا کمی شکر یا نمک بسابید و ۱۰ دقیقه در ۶۰ میلی‌لیتر آب داغِ غیرجوش دم کنید.

جایگزینجایگزین هم‌ارزی ندارد؛ زردچوبه فقط رنگ می‌دهد و عطر زعفران را نمی‌سازد.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ برای پرهیز از ادویهٔ ناخالص از فروشندهٔ معتبر تهیه کنید.

05ماست سادهٔ پرچرب۱٫۵ پیمانه ۳۶۰ گرم

نقش در غذاماست مایهٔ برنج را لطیف می‌کند و به شکل‌گیری پوسته‌ای یکپارچه و خوش‌طعم کمک می‌کند.

انتخابماست غلیظ، ساده و بدون شیرین‌کننده یا طعم‌دهنده انتخاب کنید.

آماده‌سازی۱۵ دقیقه بیرون از یخچال بگذارید و سپس هم بزنید تا یکدست شود.

جایگزینماست لبنی سادهٔ بدون لاکتوز مناسب است؛ ماست گیاهی غلیظ و بی‌شکر طعم و میزان برشتگی را تغییر می‌دهد.

آلرژنحاوی شیر است.

06زردهٔ تخم‌مرغ درشت۳ ۵۴ گرم (۳)

نقش در غذازرده‌ها برنج را منسجم و پوسته را خوش‌طعم‌تر می‌کنند، بی‌آنکه بافت آن لاستیکی شود.

انتخابتخم‌مرغ سالم، تمیز و سرد با پوستهٔ بدون ترک انتخاب کنید.

آماده‌سازیبا دقت جدا کنید تا سفیدهٔ کمی وارد مایه شود یا اصلاً وارد نشود.

جایگزیندو تخم‌مرغ کامل درشت مایه را می‌بندد، اما بافت داخل سفت‌تر می‌شود.

آلرژنحاوی تخم‌مرغ است.

07روغن مایع بی‌بونیم پیمانه، تقسیم‌شده ۱۲۰ میلی‌لیتر

نقش در غذاروغن قالب را می‌پوشاند، برنج را نرم نگه می‌دارد و به برشته شدن یکنواخت کمک می‌کند.

انتخابروغن تازهٔ آووکادو، هستهٔ انگور، آفتابگردان یا کانولا انتخاب کنید.

آماده‌سازیبخشی را در مایه بریزید و باقی را سخاوتمندانه به قالب بمالید.

جایگزینروغن زیتون ملایم قابل استفاده است اما طعم مشخصی می‌دهد.

آلرژنآلرژن به منبع روغن بستگی دارد؛ روغن مناسب مهمانان انتخاب کنید.

08کرهٔ بی‌نمک۳ قاشق غذاخوری، ذوب‌شده ۴۲ گرم

نقش در غذاکره عطر می‌دهد و به طلایی شدن عمیق لبه‌ها کمک می‌کند.

انتخابکرهٔ تازه و بی‌نمک انتخاب کنید تا شوری نهایی قابل کنترل باشد.

آماده‌سازیآرام ذوب کنید و پیش از افزودن قهوه‌ای نکنید.

جایگزینبرای نسخهٔ بدون لبنیات همان مقدار روغن بی‌بو استفاده کنید.

آلرژنحاوی شیر است.

09آب‌لیموی تازه۲ قاشق غذاخوری ۳۰ میلی‌لیتر

نقش در غذالیمو مرغ را تازه‌تر می‌کند و غنای مایهٔ برنج را متعادل می‌سازد.

انتخابلیموی سنگین و پوست‌نازک برای آب بیشتر انتخاب کنید.

آماده‌سازیهسته‌ها را پیش از افزودن به مرغ جدا کنید.

جایگزینبرای ترشی ملایم‌تر می‌توانید ۱ قاشق غذاخوری آبغوره بریزید.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست.

10نمک ریز۲ قاشق غذاخوری برای آب برنج، به‌علاوهٔ ۲ قاشق چای‌خوری تقسیم‌شده ۳۰ گرم و ۱۲ گرم

نقش در غذانمک در سه مرحله آب برنج، مرغ و مایه را مزه‌دار می‌کند.

انتخابنمک ریز یکنواخت پخش می‌شود؛ چگالی نمک برندها متفاوت است.

آماده‌سازیبیشتر نمک وارد آب جوش می‌شود و سپس آبکش خواهد شد؛ باقی را طبق دستور تقسیم کنید.

جایگزیننمک دیگری را ترجیحاً بر اساس وزن و مزه استفاده کنید.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ برچسب نمک طعم‌دار را بررسی کنید.

11زردچوبه۱ قاشق چای‌خوری ۳ گرم

نقش در غذازردچوبه مرغ را خوش‌رنگ و مزه‌دار می‌کند، بدون آنکه با زعفران برنج رقابت کند.

انتخابپودر خوش‌رنگ و معطر که دور از نور مانده انتخاب کنید.

آماده‌سازیپیش از افزودن مرغ با پیاز تفت دهید.

جایگزیناگر ندارید حذف کنید و پودر کاری جایگزین نکنید.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ هشدار تماس متقاطع روی بسته را بررسی کنید.

12فلفل سیاهنیم قاشق چای‌خوری ۱٫۵ گرم

نقش در غذافلفل به لایهٔ مرغ گرمای ملایمی می‌دهد.

انتخابفلفل تازه‌آسیاب‌شده عطر پاک‌تری دارد.

آماده‌سازیهمراه زردچوبه و نمک اضافه کنید.

جایگزیندر صورت تمایل مقدار کمتری فلفل سفید بریزید.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ گرد ادویه را استنشاق نکنید.

13زرشک خشکنیم پیمانه ۷۵ گرم

نقش در غذازرشک با ترشی و رنگ درخشانش، طعم پرمایهٔ برنج زعفرانی را متعادل می‌کند.

انتخابزرشک پُر، قرمز روشن و بدون تودهٔ نمناک انتخاب کنید.

آماده‌سازیپاک کنید، کوتاه با آب سرد بشویید و خشک کنید؛ فقط کمی تفت دهید تا نسوزد.

جایگزینحذف کنید یا برای تزیین شیرین‌تر و غیرسنتی کمی کرنبری خشک بریزید.

آلرژنجزو آلرژن‌های اصلی رایج نیست؛ افزودنی‌های میوهٔ بسته‌بندی را بررسی کنید.

14خلال پستهیک‌چهارم پیمانه ۳۰ گرم

نقش در غذاپسته به غذای نهایی رنگ و تردی لطیف می‌دهد.

انتخابخلال سبز و تازه بدون بوی ماندگی انتخاب کنید.

آماده‌سازیپس از برگرداندن برای تزیین بریزید تا ترد بماند.

جایگزینبرای غذای بدون مغز حذف کنید یا اگر مناسب است، تخمهٔ کدو برشته بریزید.

آلرژنحاوی پسته از گروه مغزهای درختی است؛ آجیل بسته‌بندی ممکن است با مغزها یا بادام‌زمینی تماس داشته باشد.

گام‌به‌گام

روش پخت

وسایل لازم

  • قالب فلزی ۲۳ در ۳۳ سانتی‌متر یا ظرف ۳ لیتری
  • قابلمهٔ بزرگ و آبکش ریز
  • قابلمهٔ متوسط دردار
  • کاسهٔ بزرگ
  • دماسنج فوری آشپزی
  1. 01

    دم کردن زعفران

    زعفران را نرم بسابید، ۶۰ میلی‌لیتر آب داغ روی آن بریزید، درپوش بگذارید و کنار بگذارید.

    زمان
    ۱۰ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    مایع نارنجی مایل به قرمز و بسیار خوش‌عطر است.
  2. 02

    پختن مرغ

    پیاز را با ۱ قاشق روغن روی حرارت متوسط نرم کنید. زردچوبه و فلفل را ۳۰ ثانیه تفت دهید، سپس مرغ، ۱ قاشق چای‌خوری نمک، آب‌لیمو و ۲۴۰ میلی‌لیتر آب را اضافه کنید. درپوش بگذارید و با حرارت ملایم بپزید؛ یک بار برگردانید.

    زمان
    ۲۵ تا ۳۵ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    ضخیم‌ترین قسمت به ۷۴ درجهٔ سانتی‌گراد رسیده، آب آن شفاف است و گوشت به‌آسانی جدا می‌شود.
  3. 03

    خنک کردن و رشته کردن مرغ

    مرغ پخته را به بشقاب تمیز منتقل کنید. وقتی قابل لمس شد، به تکه‌های لقمه‌ای رشته کنید و با ۳ قاشق از آب صاف‌شدهٔ پخت مرطوب کنید.

    زمان
    ۱۰ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    مرغ مرطوب است اما در بشقاب آب جمع نشده.
  4. 04

    آبکش کردن برنج

    قابلمهٔ بزرگی از آب را همراه نمک مخصوص آب برنج به جوش کامل برسانید. برنج خیسانده را آبکش کنید، در آب جوش بریزید و یک بار هم بزنید. بدون در بپزید و سپس دانه‌ای را میان انگشتان امتحان کنید.

    زمان
    ۵ تا ۷ دقیقه پس از جوش دوباره
    نشانهٔ آمادگی
    دانه خم می‌شود و بیرونش نرم است، اما مغز سفید و سفتی دارد.
  5. 05

    آبکش و خنک کردن برنج

    فوراً در آبکش ریز بریزید و کوتاه با آب ولرم بشویید تا پخت متوقف و نشاستهٔ اضافه پاک شود. بگذارید کاملاً آب برود.

    زمان
    ۵ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    دانه‌ها جدا و ولرم‌اند و از آبکش آب نمی‌چکد.
  6. 06

    آماده کردن مایهٔ زعفرانی

    ماست، زرده‌ها، ۸۰ میلی‌لیتر روغن، کرهٔ ذوب‌شده، ۱ قاشق چای‌خوری نمک باقی‌مانده و همهٔ زعفران جز ۲ قاشق را هم بزنید تا یکدست شود. برنج آبکش‌شده را آرام داخل مایه برگردانید.

    زمان
    ۵ تا ۷ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    هر دانه پوشش نازک طلایی دارد و تودهٔ ماست سفید دیده نمی‌شود.
  7. 07

    لایه‌چینی و فشردن

    فر را روی ۱۹۰ درجهٔ سانتی‌گراد گرم کنید. قالب را با روغن باقی‌مانده چرب کنید. نیمی از برنج را محکم کف و تا ۲٫۵ سانتی‌متر دیواره بفشارید. مرغ را با فاصلهٔ ۱ سانتی‌متری از لبه پخش کنید، باقی برنج را بریزید و یکدست فشار دهید.

    زمان
    ۱۰ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    سطح صاف و مرغ کاملاً میان برنج پوشیده است تا به قالب نچسبد.
  8. 08

    پخت پوشیده و سپس باز

    قالب را محکم با فویل بپوشانید و ۴۵ دقیقه بپزید. فویل را بردارید و ادامه دهید تا کناره‌ها طلاییِ پررنگ و مرکز منسجم شود.

    زمان
    مجموع ۷۰ تا ۸۵ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    لبه‌ها کهربایی و طلایی، سطح خشک و بسته و مرکز دست‌کم ۷۴ درجهٔ سانتی‌گراد است.
  9. 09

    استراحت و برگرداندن

    قالب را روی توری استراحت دهید. کفگیر باریکی دور دیواره بکشید، دیس بزرگی روی قالب بگذارید و با یک حرکت مطمئن برگردانید. قالب را آرام بردارید.

    زمان
    ۱۵ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    ته‌چین یک‌تکه خارج می‌شود و پوسته شکل خود را نگه می‌دارد.
  10. 10

    تزیین و سرو

    زرشک آبکش‌شده را با ۱ قاشق چای‌خوری کره یا روغن روی حرارت کم فقط ۳۰ تا ۴۵ ثانیه تفت دهید. همراه زعفران باقی‌مانده و پسته روی ته‌چین بریزید و با چاقوی دندانه‌دار ببرید.

    زمان
    ۵ دقیقه
    نشانهٔ آمادگی
    زرشک براق و پُر است، نه تیره و جمع‌شده؛ برش‌ها لایه‌های مشخص برنج و مرغ دارند.

نگهداری

باقی‌مانده را برش بزنید، سریع خنک کنید و در ظرف دربسته تا ۳ روز در یخچال نگه دارید. برش‌های محکم بسته‌بندی‌شده تا ۱ ماه قابل فریز است. حداکثر تا ۲ ساعت در یخچال بگذارید.

گرم کردن دوباره

برش‌ها را از سمت پوسته روی سینی کمی چرب‌شده بگذارید، شل بپوشانید و در فر ۱۷۵ درجهٔ سانتی‌گراد گرم کنید تا مرکز به ۷۴ درجه برسد؛ ۵ دقیقهٔ آخر پوشش را بردارید تا دوباره ترد شود.

تنوع‌ها

  • در دو قالب ۲۰ سانتی‌متری بپزید تا ته‌چین‌های کوتاه‌تر با لبهٔ برشتهٔ بیشتر داشته باشید.
  • برای برداشتی بدون گوشت، مرغ را با اسفناج پخته و آب‌گرفته و قارچ تفت‌خورده جایگزین کنید.
  • برای نمای سادهٔ زعفرانی، زرشک و پسته را حذف کنید.

ایمنی غذا

با دقت و آگاهی آشپزی کنید

برای مرغ خام از تخته و ابزار جدا استفاده کنید. مرغ پیش از رشته کردن باید به ۷۴ درجهٔ سانتی‌گراد برسد و مرکز ته‌چین آماده نیز دست‌کم همین دما را ثبت کند. برنج پخته را بیش از ۲ ساعت در دمای اتاق نگذارید.

آلرژن‌ها

  • حاوی شیر، تخم‌مرغ و پسته از گروه مغزهای درختی است.
  • اگر تماس متقاطع مهم است، ماست، کره، ادویه و مغزهای دارای گواهی مناسب انتخاب کنید.
راهنمای کامل ایمنی و شرایط استفاده

پرسش‌های رایج

پرسش‌های رایج

01چرا ته‌چین به قالب چسبید؟

ممکن است قالب کم‌چرب بوده، پوسته رنگ کافی نگرفته یا استراحت کوتاه بوده باشد. گوشه‌ها را خوب چرب کنید، بپزید تا لبه‌ها کهربایی شوند و سپس ۱۵ دقیقه استراحت دهید.

02می‌توان ته‌چین را از قبل آماده کرد؟

برای بهترین بافت، مرغ را یک روز زودتر بپزید و زعفران را آماده کنید، اما برنج را نزدیک زمان پخت آبکش و مخلوط کنید. همهٔ اجزای آماده را سریع در یخچال بگذارید.

03می‌توانم از ظرف شیشه‌ای استفاده کنم؟

بله، اما پوسته معمولاً دیرتر رنگ می‌گیرد. از شوک دمایی پرهیز کنید، محدودیت سازنده را رعایت کنید و فقط در صورت نیاز زمان پخت را افزایش دهید.

04برنج پیش از فر چقدر باید پخته باشد؟

بیرون دانه باید نرم و مغز آن هنوز سفت و سفید باشد. برنج کاملاً پخته پس از زمان طولانی فر، خمیری و متراکم می‌شود.

پختهٔ شما

از سفرهٔ شما

عکس غذای خود و تجربه‌تان از این دستور را با ما به اشتراک بگذارید. هر ارسال پیش از نمایش عمومی بررسی می‌شود و ارسال آن تضمینی برای انتشار نیست.

بدون نام عمومیاین فرم نام یا ایمیل درخواست نمی‌کند
برچسب دستورته‌چین مرغخودکار
عکس غذاالزامی
بین ۱۰ تا ۴۲۰ نویسه۰ / ۴۲۰

با شرایط ارسال محتوای کاربران و سیاست حفظ حریم خصوصی موافقم.

چهره، شماره تلفن، نشانی، مدرک یا اطلاعات خصوصی را در عکس یا نظر قرار ندهید. نظرها به‌صورت متن ساده دریافت می‌شوند و هیچ ارسالی خودکار منتشر نمی‌شود.