تاریخچه و خاستگاه
از لبنیاتِ مشک‌زده تا دوغِ امروزی
ایران · سنت‌های دامداریِ همسایه
نانوایی ایرانی در حدود سال ۱۸۵۰. این عکس پنجره‌ای به فرهنگ خوراک روزمرهٔ دورهٔ قاجار است و تصویر غذای نهایی نیست.
عکاس ناشناس · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومیردپای تاریخی
واژهٔ دوغ دست‌کم از سدهٔ یازدهم میلادی در منابع فارسی دیده می‌شود. دوغ سنتی با کره‌گیری شکل می‌گرفت؛ کره جدا و مایع تخمیرشدهٔ باقی‌مانده نوشیده می‌شد، در حالی‌که نسخه‌های امروزی معمولاً از ماست، آب ساده یا گازدار، نمک و سبزی معطر تهیه می‌شوند.
خاستگاه و گسترش
دوغ در ایران و در گسترهٔ فرهنگیِ ایرانی و جوامع دامدار همسایه ریشه‌دار است. این دستور از شیوهٔ امروزیِ خانگی و رستورانی ایران پیروی می‌کند و بازسازی روش کره‌گیری با مشک نیست.
نقشه‌ای رنگ‌آمیزی‌شده از جان پینکرتون، سال ۱۸۱۸. مرزها و نام‌های تاریخی متعلق به زمان خود نقشه‌اند؛ نشان روی آن راهنمای جغرافیای خوراک است، نه ادعایی دربارهٔ مرزها.
این نشانگر به یک سنت گستردهٔ آشپزی ایرانی اشاره دارد، نه نقطهٔ اثبات‌شدهٔ پیدایش.
جان پینکرتون · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومیبر سفرهٔ ایرانی
واژهٔ فارسی دوغ دست‌کم از سدهٔ یازدهم میلادی ثبت شده و در گذشته به نوشیدنی لبنیِ حاصل از گرفتن چربی یا زدن شیر تخمیرشده اشاره داشته است. در روش سنتی، کره با مشک یا کره‌گیر جدا و مایعی ترش باقی می‌ماند؛ دوغ خانگی امروز بیشتر از رقیق کردن ماست با آب ساده یا گازدار، نمک و سبزی معطر تهیه می‌شود. نوشیدنی‌های ماستیِ خویشاوند در فرهنگ‌های غذایی همسایه نیز وجود دارند.