تاریخچه و خاستگاه
گیلان و روایتِ قاجاریِ فسنجان
گیلان · و روایت‌های بعدی در ایران
رشت در نقشهٔ ذوالفقارخان مهندس، به تاریخ ۱۸۷۰ میلادی (۱۲۸۷ قمری). دریچه‌ای به جغرافیای تاریخی گیلان؛ نه نقشهٔ محل پیدایش یک غذای مشخص.
ذوالفقارخان مهندس، نقشهٔ رشت، ۱۸۷۰ میلادی. اسکنِ دارای مالکیت عمومی؛ از ویکی‌انبار.ردپای تاریخی
فسنجان در میان خورش‌های مشهور ایران یکی از روشن‌ترین پیوندهای منطقه‌ای را دارد. منابع تاریخی «فسوجان» را با گیلان مرتبط می‌دانند و نوشته‌های دورهٔ قاجار گونه‌های مختلف گردو و انار را با مرغ، اردک یا گوشت قلقلی ثبت کرده‌اند.
خاستگاه و گسترش
دانشنامهٔ ایرانیکا پیوند نیرومند این خورش با گیلان را ثبت می‌کند و از کتاب قاجاریِ «سفرهٔ اطعمه» در سال ۱۸۸۳ نام می‌برد که ده گونهٔ فسوجان را برمی‌شمارد. فسنجان رشتی معمولاً ترش‌تر و به‌طور سنتی بدون شکر است.
نقشه‌ای رنگ‌آمیزی‌شده از جان پینکرتون، سال ۱۸۱۸. مرزها و نام‌های تاریخی متعلق به زمان خود نقشه‌اند؛ نشان روی آن راهنمای جغرافیای خوراک است، نه ادعایی دربارهٔ مرزها.
نشانگر، مستندترین پیوند منطقه‌ایِ این غذا را نشان می‌دهد؛ دستور آن بعدها در سراسر ایران گسترش یافت.
جان پینکرتون · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومیبر سفرهٔ ایرانی
فسنجان خورشی ایرانی است که تعادل شیرینی و ترشی آن با توجه به منطقه و سلیقهٔ خانه‌ها فرق می‌کند. گردوی ریزآسیاب‌شده، حرارت کم و پخت صبورانه همراه رب انار، سس تیره و براق آن را می‌سازد؛ مرغ و اردک از نسخه‌های شناخته‌شده‌اند.