تاریخچه و خاستگاه

تاریخچهٔ خورش قیمه

خورشی ایرانی با تاریخِ تغییرِ مواد

ایران · سنتِ خورش

ضیافتی در کاخ گلستان در دورهٔ قاجار، حدود ۱۸۷۰ تا ۱۸۸۰. این تصویر آرشیوی فضای آن دوره را نشان می‌دهد و عکس همین دستور غذا نیست.

منسوب به یحیی غفاری صنیع‌الملک دوم · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومی
ضیافت سلطنتی در باغ‌های کاخ گلستان در دورهٔ قاجار

ضیافت سلطنتی در باغ‌های کاخ گلستان در دورهٔ قاجار

مشاهدهٔ سند و مجوز تصویر ↗

قیمه در منابعِ خورش

ایرانیکا قیمه را در شمار خورش‌های اصلی ایران می‌آورد. در سنت گسترده‌تر خورش، گوشت، پیاز، سبزیجات یا حبوبات و ادویهٔ متعادل با هم می‌پزند و معمولاً همراه برنج سرو می‌شوند.

خورش‌های دیرپا، گوجه و سیب‌زمینیِ تازه‌تر

این خورش به آشپزی ایرانی تعلق دارد، اما شکل امروزیِ دارای گوجه‌فرنگی و سیب‌زمینی را نباید بدون تغییر به دوران باستان نسبت داد. تاریخ آشپزیِ ایرانیکا ورود گوجه‌فرنگی و سیب‌زمینی به ایران را بسیار دیرتر از سنت قدیمی خورش می‌داند.

نقشه‌ای رنگ‌آمیزی‌شده از جان پینکرتون، سال ۱۸۱۸. مرزها و نام‌های تاریخی متعلق به زمان خود نقشه‌اند؛ نشان روی آن راهنمای جغرافیای خوراک است، نه ادعایی دربارهٔ مرزها.

این نشانگر به یک سنت گستردهٔ آشپزی ایرانی اشاره دارد، نه نقطهٔ اثبات‌شدهٔ پیدایش.

جان پینکرتون · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومی
نقشهٔ رنگ‌آمیزی‌شدهٔ ایران و مناطق پیرامون، اثر جان پینکرتون در سال ۱۸۱۸

نقشهٔ رنگ‌آمیزی‌شدهٔ ایران و مناطق پیرامون، اثر جان پینکرتون در سال ۱۸۱۸

مشاهدهٔ سند و مجوز تصویر ↗

بر سفرهٔ ایرانی

قیمه از خورش‌های آشنای ایرانی است و معمولاً کنار چلو سرو می‌شود. استفاده از گوشت گوساله یا گوسفند، مقدار لیمو عمانی و شیوهٔ سیب‌زمینی در خانه‌های مختلف فرق دارد؛ در این نسخه، خورشی جاافتاده با ترشی ملایم و لپه‌های سالم هدف است.