تاریخچه و خاستگاه

تاریخچهٔ قورمه‌سبزی

سنت‌های منطقه‌ایِ خورش و سفرهٔ اسفندی

ایران · رسمی ثبت‌شده در پیرامونِ کاشان

نقشه‌ای رنگ‌آمیزی‌شده از جان پینکرتون، سال ۱۸۱۸. مرزها و نام‌های تاریخی متعلق به زمان خود نقشه‌اند؛ نشان روی آن راهنمای جغرافیای خوراک است، نه ادعایی دربارهٔ مرزها.

این نشانگر به یک سنت گستردهٔ آشپزی ایرانی اشاره دارد، نه نقطهٔ اثبات‌شدهٔ پیدایش.

جان پینکرتون · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومی
نقشهٔ رنگ‌آمیزی‌شدهٔ ایران و مناطق پیرامون، اثر جان پینکرتون در سال ۱۸۱۸

نقشهٔ رنگ‌آمیزی‌شدهٔ ایران و مناطق پیرامون، اثر جان پینکرتون در سال ۱۸۱۸

مشاهدهٔ سند و مجوز تصویر ↗

خورشی شناخته‌شده در ایران

قورمه‌سبزی از خورش‌های ریشه‌دار ایرانی است، اما منبع معتبری مخترع، زادگاه یا تاریخ پیدایش مشخصی برای آن ثبت نکرده است. منابع تاریخی و مردم‌نگارانه نشان می‌دهند این خورش در فرهنگ غذاییِ سراسر ایران ریشه دارد و نوع سبزی و لوبیای آن در مناطق مختلف تفاوت می‌کند.

گونه‌های منطقه‌ای و رسم‌های اسفندی

دانشنامهٔ ایرانیکا قورمه‌سبزی را در شمار خورش‌های اصلی ایران می‌آورد و گونه‌های دارای لوبیا قرمز و لوبیا چشم‌بلبلی را ثبت می‌کند. روایت‌های منطقهٔ کاشان نیز آن را همراه برنج بر سفرهٔ جشن اسبندی نشان می‌دهند.

ضیافتی در کاخ گلستان در دورهٔ قاجار، حدود ۱۸۷۰ تا ۱۸۸۰. این تصویر آرشیوی فضای آن دوره را نشان می‌دهد و عکس همین دستور غذا نیست.

منسوب به یحیی غفاری صنیع‌الملک دوم · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومی
ضیافت سلطنتی در باغ‌های کاخ گلستان در دورهٔ قاجار

ضیافت سلطنتی در باغ‌های کاخ گلستان در دورهٔ قاجار

مشاهدهٔ سند و مجوز تصویر ↗

بر سفرهٔ ایرانی

قورمه‌سبزی از شناخته‌شده‌ترین خورش‌های ایرانی است و معمولاً کنار چلو سرو می‌شود. نسبت سبزی‌ها در شهرها و خانه‌های مختلف تفاوت دارد؛ شنبلیله را کم می‌ریزند چون عطرش خیلی زود غالب می‌شود.