ردپای تاریخی
چای‌نوشی پیش از کشتِ چای
ایرانیکا گسترشِ نوشیدنِ چای را از شکل‌گیریِ بعدیِ کشتِ داخلی جدا می‌کند. زمانِ نخستین آشناییِ ایرانیان با چای روشن نیست، اما در سدهٔ نوزدهم چای به‌تدریج جای قهوه را گرفت و واردات بخشی از تقاضا را پاسخ داد.
تاریخچه و خاستگاه
تاریخچهٔ چای ایرانی
چای‌نوشی، تجارت و کشت
ایران · لاهیجان و سرزمینِ چایِ خزر
رشت در نقشهٔ ذوالفقارخان مهندس، به تاریخ ۱۸۷۰ میلادی (۱۲۸۷ قمری). دریچه‌ای به جغرافیای تاریخی گیلان؛ نه نقشهٔ محل پیدایش یک غذای مشخص.
ذوالفقارخان مهندس، نقشهٔ رشت، ۱۸۷۰ میلادی. اسکنِ دارای مالکیت عمومی؛ از ویکی‌انبار.خاستگاه و گسترش
آغازِ کشت در نزدیکیِ لاهیجان
کشتِ سازمان‌یافته در پیرامون لاهیجان در آغازِ سدهٔ بیستم با تلاشِ کاشف‌السلطنه و گیاهان و دانشی که از هند آورد توسعه یافت. بنابراین نوشیدن و دادوستدِ پیشینِ چای را نباید از تاریخِ آن طرحِ کشاورزی آغاز کرد. مدخلِ چایِ ایرانیکا، سالِ ۱۹۰۲ را برای کشتِ آزمایشیِ او نزدیکِ لاهیجان ذکر می‌کند.
نقشه‌ای رنگ‌آمیزی‌شده از جان پینکرتون، سال ۱۸۱۸. مرزها و نام‌های تاریخی متعلق به زمان خود نقشه‌اند؛ نشان روی آن راهنمای جغرافیای خوراک است، نه ادعایی دربارهٔ مرزها.
این نشانگر کشت چای در کرانهٔ خزر را برجسته می‌کند، نه خاستگاه گیاه چای یا یک زادگاه واحد برای نوشیدن آن.
جان پینکرتون · ویکی‌مدیا کامنز · مالکیت عمومیبر سفرهٔ ایرانی
چای در پذیراییِ روزمره
چای در خانه‌های ایرانی پذیراییِ آشنا و همراهِ گفت‌وگوست. قوریِ کوچک و آبِ داغِ جدا اجازه می‌دهند یکی چایِ کم‌رنگ و دیگری چایِ پُررنگ بنوشد. در اینجا «چای ایرانی» نامِ شیوهٔ دم‌کردن و سرو است؛ برگِ چای می‌تواند محصولِ ایران یا چایِ سیاهِ مناسبِ دیگری باشد.